Okunabilirlik
Metnin hedef okur tarafından ne kadar az çabayla anlaşıldığıdır; cümle uzunluğu, paragraf yoğunluğu, terim seçimi ve görsel ritimle belirlenir.
Zor konuyu basit anlatmak, basit konuyu zor anlatmaktan çok daha değerlidir.
Okunabilirlik "basitleştirmek" değil, gereksiz zorluğu kaldırmaktır. Konunun kendisi teknik olabilir; cümle yapısının da teknik olması gerekmez.
Ölçülebilir göstergeler ve pratik eşikler:
| Gösterge | Eşik | Neden |
|---|---|---|
| Paragraf uzunluğu | ≤ 90 kelime (yerel hizmette 70) | Uzun blok mobilde duvar gibi görünür |
| Cümle ortalaması | ≤ 20 kelime | Uzun cümlede yan cümlecikler ana fikri gömer |
| Ritim kırılması | Her 250-300 kelimede tablo/liste/görsel | Kesintisiz metin taramayı zorlaştırır |
| Edilgen yapı | Azaltılır | "Yapılmalıdır" kimin yapacağını gizler |
| Terim tutarlılığı | Aynı kavrama tek ad | Eşanlamlı dolaşımı okuru yorar |
Türkçe'ye özgü not: Türkçe'de uzun cümle kurma eğilimi eklemeli yapıdan gelir; bir cümlede üç yan cümlecik kolayca birikir. Bölmek anlam kaybettirmez, çoğu zaman netleştirir.
Otomatik okunabilirlik skorları (Flesch vb.) Türkçe için güvenilir değildir — İngilizce hece yapısına göre kalibre edilmişlerdir. Bu yüzden bu skill skor kullanmaz, yapısal eşikler kullanır.
Okunabilirlik doğrudan bir sıralama faktörü değildir; ama okunmayan içerik alıntılanmaz, paylaşılmaz ve dönüşüm üretmez. Mekanik denetçi bu yüzden yalnızca sayılabilen kısmı (paragraf uzunluğu) ölçer, gerisini modele bırakır.
Zayıf: "Oyun grubu seçiminde dikkate alınması gereken ve projenin başarısını doğrudan etkileyen, çoğu zaman göz ardı edilen ancak sahada ciddi sorunlara yol açabilen birtakım kriterler bulunmaktadır."
Güçlü: "Oyun grubu seçiminde üç kriter belirleyicidir: yaş grubu, alan ölçüsü ve zemin tipi. Sahada en sık atlanan üçüncüsüdür."
"Okunabilirlik skorunu 60'ın üstüne çıkarmalıyım." Türkçe için bu skorlar kalibre edilmemiştir; hedef sayı değil, hedef okurdur. "Basit yazmak konuyu sığlaştırır." Derinlik terim yoğunluğundan değil, verilen kanıttan gelir.