SEO araçları Türkçe'yi nasıl yanlış ölçüyor?
Türkçe seo aracı hata vermeden yanlış ölçebilir: İ harfi, şapkalı harf, ünsüz yumuşaması ve kelime içi tireler. Dördünü de kendi aracımızda yaşadık.
Türkçe içerikte araçlar nerede yanılıyor?
Türkçe seo aracı ve içerik denetçilerinin çoğu hata vermeden yanlış sonuç üretir. Sorun kodlama (charset) değil — o bilinen ve çözülmüş bir konu. Asıl sorun, İngilizceye göre yazılmış metin mantığının bu dile olduğu gibi uygulanması.
Dört sınıf hata var ve dördü de sessizdir: İ harfinin küçültülmesi, şapkalı harf, ünsüz yumuşaması ve kelime içi tireler. Hiçbiri uyarı üretmez; sadece rapordaki sayı yanlış çıkar.
Bu yazıdaki örnekler teorik değil. Dördünü de kendi denetim aracımızda yaşadık, testle sabitledik; her birinin çıktısı aşağıda.
İ harfi neden aramayı bozuyor?
Türkçe büyük İ harfinin küçültülmesi, çoğu dilde iki karakterlik bir sonuç üretir: i ve görünmez bir birleşen nokta (U+0307). Ekranda i görürsünüz, bellekte iki kod noktası vardır.
Sonuç şu:
"İçerik".lower() → 'i̇çerik' (kod noktaları: 0x69, 0x307) "içerik" in "İçerik".lower() → False
Aracınız "hedef kelime başlıkta geçiyor mu" diye baktığında geçmiyor der. Oysa geçiyor. Bizim denetçimiz bu yüzden İçerik Pazarlaması başlığında içerik pazarlaması kelimesini bulamıyordu; 14 ve 18 numaralı kontroller yanlış uyarı veriyordu.
Bu davranış rastgele değil, standartta tanımlı: Unicode'un SpecialCasing tablosu İ için dile duyarlı bir eşleme tanımlar, ama çoğu dilin varsayılan lower() çağrısı dilden bağımsız kuralı uygular.
Doğru davranış, karşılaştırmadan önce Türkçeye özgü bir katlama uygulamaktır: İ → i ve I → ı dönüşümünü elle yapıp sonra küçültmek.
Şapkalı harf iki ayrı kelime mi?
Değil — ama bilgisayar için öyle. â ve a farklı kod noktalarıdır, dolayısıyla zekâ ile zeka tam metin karşılaştırmasında eşleşmez.
Türkçede ikisi de yaygın yazılır. Başlığınızda "Yapay Zekâ" yazıyorsa ve hedef kelimeniz "yapay zeka" ise, araç başlıkta hedef kelime yok der. Bu tam olarak bizim blog yazımızda oldu ve denetçinin kendi eksiğiydi: şapkalı harfleri katlamıyordu.
Çözüm basit ama unutulur: karşılaştırmadan önce â î û harflerini şapkasız karşılıklarına indir.
Ekler yüzünden hedef kelime neden bulunamıyor?
Türkçe eklemeli bir dildir; kökün üstüne ek geldikçe kelime uzar. Bu tek başına sorun değil — asıl sorun kökün kendisinin değişmesi.
"içerik" in "içeriği" → False
Sebep ek değil, ünsüz yumuşaması: k sesi iki ünlü arasında ğye dönüşür. Yani "içeriği" kelimesinde "içerik" dizisi hiç yoktur. Alt dize araması yapan her araç burada kör kalır.
Bu, çözümü en zor olanıdır. Tam bir kök bulucu (stemmer) yazmadan kapatılamaz. Pratik yaklaşım: hedef kelimeyi metinde arattığınızda kelimenin tamamını değil, güvenli kökünü aramak — ve aracın bunu yapıp yapmadığını bilmek. Ayrıntı için anahtar kelime araştırması terimine bakabilirsiniz.
Kelime sayımı neden şişiyor?
Markdown metinleri temizleyen araçlar madde imlerini (- madde) silmek için tire karakterini kaldırır. Kelime içindeki tireler de bu temizliğe takılır:
"E-ticaret sitelerinde 10-15 gun icinde SEO-dostu bir yapi kurulur." gerçek kelime sayısı : 9 tire silinince : 12 (%33 şişme)
SEO ve e-ticaret metinlerinde tireli terim yoğundur. Bu da şu anlama gelir: 600 kelimelik eşik gerçekte 480 kelimede aşılmış görünür. Yani ince içeriği yakalamak için konulmuş kapı, tam da yakalaması gereken yerde açılır. İnce içerik kararının kelime sayısına değil sorunun kapanmasına bağlanması bu yüzden önemli.
Okunabilirlik skorları Türkçe için geçerli mi?
Hayır. Flesch ve türevleri İngilizce hece yapısına göre kalibre edilmiştir; bu dilin hece ve kelime uzunluğu dağılımı farklıdır. Anlaşılır bir metin, yalnızca yapısı yüzünden düşük skor alabilir.
Bu yüzden ölçülebilir ve dile bağımlı olmayan yapısal eşikler kullanmak daha güvenilirdir:
| Gösterge | Pratik eşik | Neden dile bağımlı değil |
|---|---|---|
| Paragraf uzunluğu | ≤ 90 kelime | Ekranda kapladığı alan dilden bağımsız |
| Cümle ortalaması | ≤ 20 kelime | Yan cümlecik yükü her dilde birikir |
| Ritim kırılması | Her 250-300 kelimede tablo/liste | Tarama davranışı dilden bağımsız |
| Aynı kavrama tek ad | Zorunlu | Eşanlamlı dolaşımı her dilde yorar |
Ayrıntılı liste okunabilirlik teriminde duruyor.
Hangi ölçümler dile bağımlı, hangileri değil?
Aracınızın hangi raporuna güvenebileceğinizi bilmek, hangi hatayı yaptığını bilmek kadar önemli. Ölçümler ikiye ayrılır:
| Dile bağımlı — doğrulanmadan güvenilmez | Dile bağımsız — güvenilebilir |
|---|---|
| Hedef kelime eşleşmesi (kök, ek, şapka, İ) | Karakter uzunluğu (title, meta description) |
| Kelime sayısı (tire, kısaltma, birleşik kelime) | H1 adedi ve başlık hiyerarşisi |
| Okunabilirlik skoru | İç ve dış bağlantı sayısı |
| Kelime istifleme oranı | Bağlantıların HTTP durumu |
| Otomatik özet ve anahtar kelime çıkarımı | Tablo, liste, görsel varlığı |
| Duygu/ton analizi | Görsel alt metninin boş olup olmadığı |
Sağ sütun bir metni saymakla ilgilidir; sol sütun anlamakla. Sayan kontroller her dilde aynı çalışır, anlayanlar çalışmaz.
Araç seçerken sorulacak tek soru şu: *"Sol sütundaki ölçümleri Türkçe için nasıl yapıyorsunuz?"* Cevap "Unicode destekliyoruz" ise cevap değildir — Unicode desteği bir kodlama meselesidir, dil mantığı değil.
Aracınızı 5 dakikada nasıl test edersiniz?
Dört küçük deney yeter. Aracınıza şu içerikleri verip raporun doğru çıkıp çıkmadığına bakın:
- İ testi: Başlığı
İçerik Pazarlaması Nedir?yapın, hedef kelimeyiiçerik pazarlamasıverin. Araç "başlıkta yok" diyorsa katlama yapmıyor. - Şapka testi: Başlıkta
Yapay Zekâ, hedef kelimeyapay zeka. Bulamıyorsa şapkayı indirmiyor. - Kök testi: Metinde yalnızca
içeriğigeçsin, hedef kelimeiçerikolsun. Bulamıyorsa alt dize araması yapıyor demektir — bu beklenen bir sınır, ama bilmeniz gerekir. - Tire testi:
E-ticaret 10-15 günyazıp kelime sayısına bakın. 3 kelime yerine 6 sayıyorsa tireleri siliyor.
Dördü de başarısızsa araç Türkçeyi ölçmüyor, İngilizce varsayımlarla tahmin ediyor demektir.
Peki ne yapmalı?
- Aracın dil davranışını test edin, tanıtımına güvenmeyin. "Türkçe destekli" ifadesi arayüzün Türkçe olduğu anlamına gelebilir.
- Yanlış uyarıyı sessizce kapatmayın. Bizim denetçimizde şapka hatası, uyarıyı görmezden gelmek yerine kaynağını arayınca ortaya çıktı.
- Her düzeltmeyi teste bağlayın. Dört hatanın dördü de artık kendi kontrol scriptimizde birer regresyon testi; sessizce geri gelemezler.
- Kelime sayısını bulgu değil tetikleyici sayın. Şişmiş bir sayı, yanlış bir karara dönüşmeden önce okunmalı.
- Alt dize aramasının sınırını kabul edin. Kök bulucu yoksa araç bazı eşleşmeleri kaçırır; bunu bilerek kullanmak, bilmeden güvenmekten iyidir.
Bu dört hata, yapay zekâ içeriğinin sıralanmama sebeplerinden farklı bir katmanda: orada içerik yanlıştı, burada ölçüm yanlış. İkincisi daha tehlikelidir, çünkü yanlış ölçüm doğru içeriği bozmaya yönlendirir.
Özet
- Türkçe içerik ölçen araçlar hata vermeden yanlış sonuç üretebilir; sorun charset değil, metin mantığıdır.
İharfinin küçültülmesi araya görünmez bir birleşen nokta (U+0307) koyar; hedef kelime bulunamaz.âileafarklı kod noktalarıdır; "zekâ" ile "zeka" tam metin karşılaştırmasında eşleşmez.- Ünsüz yumuşaması kökü değiştirir: "içeriği" kelimesinde "içerik" dizisi hiç yoktur.
- Kelime içi tirelerin silinmesi sayımı yaklaşık %33 şişirir; ince içerik eşiği erken açılır.
- Flesch türü okunabilirlik skorları Türkçe için kalibre edilmemiştir; yapısal eşikler kullanın.
- Aracınızı dört küçük deneyle 5 dakikada test edebilirsiniz.
Bu yazı skill'in kendi kapısından geçti. Kanibalizasyon denetimi: 5 mevcut sayfaya karşı en yüksek örtüşme %0 → TEMİZ. Mekanik kontrol: 18 madde geçti, 0 uyarı, 0 blokaj. Denetçiyi kendin çalıştırmak istersen: kurulum.